จิตสงบ พบความสุข

แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2

หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 จิตสงบ พบความสุข	ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5
เรื่อง สมาธิเบื้องต้น	เวลา 2 ชั่วโมง

 

	สาระสำคัญ / ความคิดรวบยอด
การฝึกสติและสมาธิมีหลายวิธี  และส่งผลให้เกิดประโยชน์ต่อผู้ปฏิบัติในด้านการเรียนและการทำงาน  ทั้งยังเป็นพื้นฐานที่สำคัญของการปฏิบัติธรรม  ซึ่งสามารถทำให้ควบคุมกาย วาจา และใจได้อย่างเหมาะสม

 

	ตัวชี้วัด / จุดประสงค์การเรียนรู้
ตัวชี้วัด       ส 1.1  ป.5/6  เห็นคุณค่าและสวดมนต์  แผ่เมตตา  มีสติที่เป็นพื้นฐานของสมาธิในพระพุทธศาสนา หรือการพัฒนาจิตตามแนวทางของศาสนาที่ตนนับถือตามที่กำหนด จุดประสงค์การเรียนรู้1. บอกวิธี และฝึกการยืน เดิน นั่ง และนอน อย่างมีสติได้ 2. บอกวิธี และฝึกกำหนดความรู้สึกได้ 3. ฝึกมีสมาธิในการฟัง อ่าน คิด ถาม และเขียนได้

 

	สาระการเรียนรู้
สาระการเรียนรู้แกนกลาง - ฝึกการยืน  การเดิน  การนั่ง  และการนอนอย่างมีสติ  - ฝึกการกำหนดรู้ความรู้สึก  เมื่อตาเห็นรูป  หูฟังเสียง  จมูกดมกลิ่น  ลิ้นลิ้มรส  กายสัมผัส สิ่งที่มากระทบใจรับรู้ธรรมารมณ์  - ฝึกให้มีสมาธิในการฟัง  การอ่าน  การคิด  การถามและการเขียน

 

	สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน
ความสามารถในการคิด                                      - ทักษะการคิดสังเคราะห์  - ทักษะการคิดสร้างสรรค์                                            ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต - กระบวนการปฏิบัติ                          - กระบวนการทำงานกลุ่ม

 

	คุณลักษณะอันพึงประสงค์
1. ซื่อสัตย์สุจริต                                                                            2. มีวินัย 3. ใฝ่เรียนรู้                                                                                    4. มีจิตสาธารณะ

 

	กิจกรรมการเรียนรู้
(วิธีสอนโดยเน้นกระบวนการ :กระบวนการปฏิบัติ, กระบวนการกลุ่ม) ชั่วโมงที่ 11. ครูถามนักเรียนว่า  นักเรียนเคยฝึกสมาธิหรือไม่  หากนักเรียนเคยฝึกสมาธิให้ยกตัวอย่างวิธีการฝึกประกอบด้วย  เช่น     - ฝึกสมาธิด้วยการนั่งกำหนดลมหายใจเข้า-ออก                                                                                    - ฝึกสมาธิด้วยการนอนอย่างมีสติ     - ฝึกสมาธิด้วยการยืนสงบนิ่ง 2. ครูอธิบายให้นักเรียนทราบว่า การฝึกสมาธิสามารถทำได้หลายวิธี  เพราะการฝึกสมาธิเป็นการฝึกควบคุมกิริยา หรือสำรวมกาย วาจา ใจ และการกำหนดอิริยาบถทั้ง 4  คือ ยืน เดิน นั่ง นอน ซึ่งเป็นพื้นฐานที่สำคัญของการปฏิบัติธรรม 3. ให้นักเรียนแบ่งกลุ่มออกเป็น 4 กลุ่มใหญ่  มีจำนวนเท่าๆ กัน ครูมอบหมายให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษาความรู้และฝึกปฏิบัติการยืน เดิน นั่ง และนอนอย่างมีสติ จากหนังสือเรียน 4. ครูให้นักเรียนร่วมกันฝึกร้องเพลงก่อนการศึกษาความรู้ และฝึกปฏิบัติการยืน เดิน นั่ง และนอนอย่างมีสติ  ดังนี้     - เพลงยืนสมาธิ                               - เพลงเดินด้วยสติ     - เพลงนั่งสมาธิ                               - เพลงบูชาผู้มีพระคุณ     - เพลงนอนกับสติ 5. ให้นักเรียนร้องเพลงพร้อมกันอย่างพร้อมเพรียง  ครูตรวจสอบความถูกต้องของเนื้อร้องและทำนอง 6. ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มฝึกปฏิบัติการยืน เดิน นั่ง  และนอนอย่างมีสติ ตามขั้นตอน  จากหนังสือเรียน 7. ครูมอบหมายให้นักเรียนแต่ละกลุ่มเลือกฝึกสมาธิด้วยอิริยาบถ ยืน เดิน นั่ง หรือนอน  เป็นเวลา 15 นาที (ครูอาจกำหนดเวลาให้ตามความเหมาะสม) แล้วเขียนบันทึกการฝึกสมาธิของกลุ่มลงในใบงานที่ 2.1 เรื่อง การฝึกสมาธิ ชั่วโมงที่ 21. ครูนำดอกมะลิ 1 กำ มาแสดงหน้าชั้นเรียน  แล้วตั้งประเด็นคำถามเพื่อให้นักเรียนช่วยกันตอบ ดังนี้     - ดอกไม้ที่ครูนำมาแสดงหน้าชั้นเรียนเรียกว่า ดอกอะไร     - ดอกไม้ที่ครูนำมาแสดงหน้าชั้นเรียนมีสีอะไร     - ดอกไม้ที่ครูนำมาแสดงหน้าชั้นเรียนมีกลิ่นหรือไม่  อย่างไร 2. ครูตรวจสอบคำตอบ  และถามนักเรียนว่า  นักเรียนสามารถบอกสีและกลิ่นของดอกมะลิได้ถูกต้อง  เพราะอาศัยอวัยวะใดในการรับรู้ข้อมูลดังกล่าว (สามารถบอกสีได้จากตาที่มองเห็น  และสามารถบอกกลิ่นได้จากจมูกที่รับกลิ่นหอมของดอกมะลิ)3. ครูอธิบายให้นักเรียนทราบว่า  การมองเห็น  และการได้กลิ่นโดยพิจารณาด้วยสติเป็นการฝึกกำหนดความรู้สึก  ซึ่งเป็นวิธีการฝึกสติเมื่ออายตนะภายในได้สัมผัสกับสิ่งรอบกาย 4. ให้นักเรียนศึกษาความรู้เรื่อง ฝึกกำหนดความรู้สึก  จากหนังสือเรียน  โดยครูคอยอธิบายเพิ่มเติมเพื่อให้นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจมากยิ่งขึ้น  และสามารถนำไปปฏิบัติได้อย่างถูกต้อง 5. ให้นักเรียนยกตัวอย่างวิธีการฝึกให้มีสมาธิในการฟัง อ่าน คิด ถาม และเขียน   แล้วครูจดรวบรวมตัวอย่างตามที่นักเรียนบอกบนกระดาน 6. ครูอธิบายให้นักเรียนทราบว่า  การฝึกให้มีสมาธิในการฟัง อ่าน คิด ถาม และเขียน  สามารถทำได้และมีประโยชน์ต่อนักเรียนอย่างมากในการเรียนหนังสือ 7. ให้นักเรียนศึกษาความรู้เพิ่มเติมจากเรื่อง การฝึกให้มีสมาธิในการฟัง อ่าน คิด ถาม และเขียนจากหนังสือเรียน 8. ให้นักเรียนร่วมกันอภิปรายเกี่ยวกับประโยชน์ที่ได้รับจากการฝึกให้มีสมาธิในการฟัง อ่าน คิด ถาม และเขียน   9. นักเรียนร่วมกันสรุปผลการอภิปราย  แล้วครูเน้นย้ำให้นักเรียนนำความรู้ไปฝึกปฏิบัติสมาธิเพื่อให้เกิดประโยชน์ ต่อชีวิตประจำวันมากที่สุด 10. ให้นักเรียนเขียนบันทึกการฝึกสมาธิ  และการสวดมนต์  แผ่เมตตา  ลงในบันทึกกิจกรรมพัฒนาจิต ตามประเด็นที่กำหนด เป็นเวลา 7 วัน  พร้อมกับบอกประโยชน์ที่ได้รับจากการฝึกสมาธิ  และการสวดมนต์  แผ่เมตตา  นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 5

 

	การวัดผลและประเมินผล
วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์  ตรวจใบงานที่ 2.1   ใบงานที่ 2.1   ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์  ประเมินบันทึกกิจกรรมพัฒนาจิต   แบบประเมินบันทึกกิจกรรมพัฒนาจิต   ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์  สังเกตพฤติกรรมการทำงานรายบุคคล  แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานรายบุคคล  ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์  สังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม  แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม  ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์  ตรวจแบบทดสอบหลังเรียน  แบบทดสอบหลังเรียน  ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์

 

	สื่อ / แหล่งการเรียนรู้
สื่อการเรียนรู้1. หนังสือเรียน พระพุทธศาสนา ป.5 2. ดอกมะลิ 3. ใบงานที่ 2.1 เรื่อง การฝึกสมาธิ แหล่งการเรียนรู้1. ห้องสมุด 2. ห้องจริยธรรม หรือห้องพุทธศาสน์

 

	เอกสารแนบ
ไฟล์ใบงาน: ไฟล์แบบทดสอบ:

 

 

ขอขอบคุณเนื้อหาจาก : บริษัท อักษรเจริญทัศน์ อจท. จำกัด